Paalala tungkol sa pagsasalin: Ang artikulong ito ay isinalin mula sa orihinal na bersiyong Ingles ng Flowanriver upang mas madaling mabasa ng mga mambabasa sa iba't ibang wika. Kung may pagkakaiba sa interpretasyon, mangyaring sumangguni sa orihinal na artikulo sa Ingles.

Kapag hindi na umaayon sa ating inaasahan ang mga pangyayari, gaano pa kaya natin kayang panghawakan ang ating mga pinahahalagahan, ang pananagutan natin, at ang mga pangakong minsan nating binitiwan?

May ilang pangyayaring nasaksihan ako kamakailan na muling nagpaisip sa akin tungkol sa tunay na ugali ng tao.

Mas masalimuot pala ang mga relasyon natin sa isa’t isa kaysa sa inaakala natin. Ang mga taong dati namang maayos ang samahan ay maaaring mag-away dahil sa pera. Ang mga magkakasosyong dating nagtitiwala sa isa’t isa ay maaaring magsimulang magsisihan kapag hindi natuloy ang kanilang mga plano. Kahit ang mga pangakong dating buong-pusong binitiwan ay maaari palang madaling makalimutan kapag sariling interes na ang nakataya.

Hindi naman bago ang ganitong mga pangyayari. Marahil marami sa atin ang nakaranas o nakasaksi na nito sa trabaho, negosyo, o personal na buhay. Pero sa tuwing may nakikita akong ganitong sitwasyon, napapaisip pa rin ako kung gaano kabilis magbago ang pakikitungo ng isang tao.

Binabago nga ba ng pera ang ugali ng tao? O inilalabas lang nito ang isang bahagi ng pagkataong matagal nang naroon, pero hindi natin napapansin?

Walang Masama sa Paghahangad na Kumita

Hindi ko kailanman inisip na masamang bagay ang paghahangad ng kita o mas magandang kalagayan sa buhay.

Nagtatrabaho tayo nang mabuti, nagtatayo ng negosyo, naghahanap ng mga bagong oportunidad, at kung minsan ay sumusugal dahil gusto nating mapabuti ang ating kinabukasan. Kapag naglaan tayo ng oras, pagod, at pera, natural lang na umasa tayong may magandang kapalit ang ating pinaghirapan.

Pero para sa akin, hindi dapat magkahiwalay ang pagnanais na kumita at ang kahandaang managot sa sariling desisyon.

Kung pinili nating gawin ang isang bagay dahil naniniwala tayong maaari itong magbigay ng mas malaking pakinabang, dapat din nating tanggapin na may posibilidad na hindi ito humantong sa inaasahan natin.

Gayunman, hindi laging ganito ang nangyayari.

Maraming halimbawa nito sa mundo ng investment.

Kapag may bagong project na nakakaakit ng atensyon, may mga taong nakikita ang potensyal nito. May mga nasasabik sa oportunidad, at mayroon ding nagdedesisyong maglagay ng mas malaking halaga kaysa sa una nilang plano dahil umaasa silang mas malaki rin ang kikitain.

Minsan, kahit malinaw na sinasabi ng mga namamahala sa project na limitahan lamang ang halagang ilalagay, hindi lahat ay sumusunod.

Madaling maunawaan kung bakit. Kapag maliit lang ang inilagay mong pera, maaaring maliit din ang kitain mo kahit maging matagumpay ang project. Dahil sa posibilidad ng mas malaking kita, nagiging kaakit-akit ang paglalagay ng mas malaking halaga.

Sa huli, bawat isa sa atin ang nagpapasya kung gaano kalaking panganib ang handa nating tanggapin.

Pero kapag nagbago ang takbo ng merkado, nagkaroon ng problema ang project, o hindi naabot ang inaasahang resulta, mabilis ding magbago ang pananaw ng ilang tao.

Ang isang desisyong kusa nilang ginawa ay biglang nagiging kasalanan ng iba.

Minsan, naitatanong ko sa sarili ko: kung naging napakalaki ng kinita nila sa investment na iyon, kusa kaya nilang ibabahagi ang kanilang kita sa taong unang nagpakilala sa kanila ng oportunidad?

Malamang, karamihan ay hindi.

Iisipin nilang sarili nilang pera ang ipinuhunan nila, sarili nilang desisyon ang ginawa nila, at sila rin ang tumanggap ng panganib. Kaya natural lamang na sa kanila mapunta ang kita.

Pero kung nauwi sa pagkalugi ang parehong desisyon, bakit may mga taong nahihirapang tanggapin na sila rin naman ang pumili nito?

Naiintindihan ko ang pagkadismaya. Naiintindihan ko rin ang galit at sakit ng mawalan ng pera, lalo na kung pinaghirapan itong kitain. Walang sinuman ang matutuwa kapag bumaba ang halaga ng kanyang investment.

Pero magkaibang bagay ang pagkadismaya at pananagutan.

Siyempre, kung may taong sadyang nagtago ng mga panganib, nagbigay ng maling impormasyon, o hindi tumupad sa mga pangako, dapat siyang managot. May karapatan ang mga investor na magtanong at maningil ng paliwanag tungkol sa mga ganitong gawain.

Ngunit kung malinaw na naipaliwanag ang mga panganib, available ang mahahalagang impormasyon, at walang pumilit sa atin na sumali, hindi ba nararapat lang na aminin din natin ang sarili nating bahagi sa naging desisyon?

Natural lang na hindi tayo matuwa sa isang hindi magandang resulta. Pero ibang usapan na kapag ginagamit natin ang pagkadismaya para umiwas sa sariling pananagutan.

Hindi Maaaring Palitan ng Karanasan ng Iba ang Sarili Nating Pagpapasya

Nakakita na rin ako ng mga katulad na sitwasyon sa negosyo.

Sa mga project na nasalihan ko sa paglipas ng mga taon, napansin kong kadalasang punong-puno ng sigla ang mga tao sa simula ng isang partnership. Maraming plano at ideya tungkol sa mga maaaring makamit. May nagbabahagi ng karanasan, may nag-aambag ng resources, at halos lahat ay naniniwalang magiging matagumpay ang kanilang gagawin.

Walang masama sa ganitong optimismo. Sa totoo lang, kung wala tayong kahit kaunting tiwala sa sarili, mahirap magsimula ng anumang bago.

Ang nakakadismaya para sa akin ay hindi ang mismong pagkabigo ng isang project, kundi ang nagiging reaksyon ng mga tao pagkatapos nito.

Sa panahon ngayon, napakadaling makahanap ng payo tungkol sa negosyo.

Buksan mo lang ang social media at makakakita ka na ng napakaraming video tungkol sa pagbuo ng brand, paggawa ng marketing strategy, paghahanap ng customers, o pagpapalago ng isang maliit na negosyo. Parang laging may taong may dalang formula para sa tagumpay.

Marami sa mga payong ito ang talagang kapaki-pakinabang. Marami tayong maaaring matutuhan mula sa karanasan ng ibang tao.

Pero bihirang maging kasing-simple ng pagkopya ng isang matagumpay na formula ang pagpapatakbo ng negosyo.

Magkakaiba ang merkadong pinagsisilbihan ng bawat produkto. Magkakaiba rin ang budget, resources, at kakayahan ng bawat kumpanya. Ang isang strategy na napakabisa para sa isang brand ay maaaring halos walang maging epekto sa ibang brand.

Bukod dito, ang mga success story na nakikita natin online ay kadalasang hindi ipinapakita ang lahat ng nangyari bago nakamit ang tagumpay.

Gayunpaman, may mga taong pagkatapos manood ng ilang video o makabasa ng ilang matagumpay na halimbawa ay kumbinsido nang alam na nila ang tamang paraan ng pagpapatakbo ng negosyo.

Minsan, dahil sa sobrang tiwala nila sa sariling pamamaraan, hindi na nila seryosong pinakikinggan ang ibang pananaw.

Pagkatapos, kapag hindi naabot ng strategy ang inaasahang resulta, nagsisimula nilang isisi ang problema sa mga taong nagbigay ng payo o tumulong sa kanila noon.

Ito ang bahaging nahihirapan akong unawain.

Ang pakikinig sa payo ng ibang tao ay hindi nangangahulugang ibinigay na rin natin sa kanila ang responsibilidad sa ating pagpapasya. Kapag pinili nating sundin ang isang strategy, hindi nawawala ang ating pananagutan sa pagpiling iyon.

Siyempre, sa anumang business partnership, dapat suriin ang pananagutan ayon sa aktuwal na mga desisyong ginawa ng bawat isa at sa mga tungkuling napagkasunduan nilang gampanan.

Pero kung ipinipilit ng isang tao na siya ang may huling desisyon, hindi ba dapat handa rin siyang harapin ang maaaring maging resulta nito?

Kung sa tuwing may problema ay ibang tao agad ang hinahanap nating masisisi, gaano karami ang tunay nating matututuhan mula sa sarili nating mga pagkakamali?

Ano ang Ibinubunyag ng Sariling Interes Tungkol sa Atin?

Minsan, naiisip ko kung talagang binabago ba ng personal na interes ang isang tao.

Posible naman. Pero pakiramdam ko, mas madalas nitong inilalantad ang ilang bahagi ng ating pagkatao na hindi madaling makita kapag maayos ang lahat.

Kapag iisa ang layunin ng mga tao at wala namang dahilan para magkasalungat, mas madaling panatilihin ang magandang samahan. Maaari tayong magtulungan, magpalitan ng ideya, magbigay ng suporta, at magsalita tungkol sa tiwala at pagkakaisa.

Pero ano ang mangyayari kapag hindi na magkatugma ang ating mga interes?

Paano kung hindi na kumikita ang isang partnership gaya ng inaasahan, nalulugi ang isang investment, o naapektuhan ng desisyon ng iba ang isang bagay na mahalaga sa atin?

Maaalala pa kaya natin ang tulong na minsang ibinigay sa atin? Handa pa rin kaya tayong kilalanin ang mga desisyong sama-sama nating ginawa? At kahit galit o dismayado tayo, kaya pa rin kaya nating igalang ang taong kaharap natin?

Simple lang pakinggan ang mga tanong na ito, pero hindi laging madali ang sagot.

Napansin kong may mga taong sobrang nakatuon sa gusto nilang makuha, hanggang sa unti-unti nilang nakakalimutan ang mga bagay na minsan nilang ipinangako.

Kapag maayos ang takbo ng project, masaya ang lahat na ipagdiwang ang tagumpay ng grupo. Pero kapag may problema, maaari na silang magsimulang magduda sa intensyon, kontribusyon, at responsibilidad ng isa’t isa.

Minsan, hindi na nga kailangan ng malaking alitan. Sapat na ang isang nakakadismayang resulta para magbago ang pakikitungo nila sa ibang tao.

Pero hindi lang ito ang mukha ng pagkatao.

May nakilala rin akong mga taong nananatiling mahinahon kahit hindi maganda ang nangyayari. Maaari silang madismaya at hayagang sabihin ang nararamdaman nila, pero hindi nila agad ginagawang personal na pag-atake ang kanilang galit.

Handa silang pag-usapan kung ano ang naging problema, aminin ang sarili nilang mga pagkakamali, at kilalanin ang pagsisikap ng ibang tao.

Ang ilan sa kanila ay hindi naman magaling magsalita tungkol sa integridad o pananagutan. Ipinapakita lang nila ang mga ito sa kanilang mga ginagawa.

Para sa akin, mas may halaga iyon.

Madaling maging mapagbigay kapag wala naman tayong mawawala. Madali ring magsalita tungkol sa pagiging patas kapag hindi apektado ang sarili nating interes.

Mas mahalagang makita kung paano tayo kumikilos kapag ang paninindigan sa ating mga prinsipyo ay maaari nang mangahulugan ng personal na sakripisyo.

Ano ba Talaga ang Ibig Sabihin ng Pananatiling Tapat sa Sarili?

Habang iniisip ko ang mga karanasang ito, bumabalik ako sa tanong kung ano ba talaga ang ibig sabihin ng pananatiling tapat sa mga pinahalagahan natin noong simula.

Noong mas bata pa tayo, maaaring naniwala tayong kapag napagdesisyunan na natin kung ano ang mahalaga, kaya natin itong panindigan habambuhay.

Pero hindi ganoon kasimple ang buhay.

Nagbabago ang tao. Nagbabago ang mga pangyayari. May mga bagay tayong natututuhan sa karanasan na hindi natin alam noon. Minsan, napagtatanto nating mali pala ang isang dating desisyon, o hindi na angkop sa kasalukuyan ang isang paniniwalang dati nating pinanghahawakan.

Hindi ko iniisip na tanda ng kahinaan ang pagbabago ng isip.

May malaking pagkakaiba ang muling pag-iisip sa isang desisyon dahil may bago tayong natutuhan at ang basta pagtalikod sa prinsipyo dahil hindi na ito pabor sa ating sariling interes.

Maaari tayong umalis sa isang partnership na hindi na maayos. Maaari nating aminin na nagkamali tayo sa isang investment. Maaari rin nating tanggapin na ang strategy na minsan nating pinaniwalaan ay hindi na angkop sa kasalukuyang sitwasyon.

Walang dapat ikahiya sa mga desisyong iyon.

Ang nakakapag-isip sa akin ay kapag nagsisimulang gumamit ang isang tao ng magkaibang pamantayan para sa kanyang sarili at para sa iba, nang hindi man lang niya ito napapansin.

Kapag maganda ang resulta, masaya siyang angkinin ang tagumpay ng kanyang desisyon. Kapag hindi maganda, naghahanap siya ng ibang taong dapat managot.

Kapag ibang tao ang nagkamali, malinaw niyang nakikita ang problema. Pero kapag siya ang nakagawa ng parehong pagkakamali, parang laging may dahilan kung bakit nangyari iyon.

Marahil, sa isang antas, mayroon din tayong lahat ng ganitong pagkakasalungatan.

Hindi ko rin naman masasabing lahat ng desisyong ginawa ko ay palaging makatuwiran, o palagi akong nakatugon nang maayos kapag hindi nangyari ang gusto ko.

Tulad ng ibang tao, mayroon din akong mga inaasahan, ambisyon, at pagkadismaya. May mga desisyon akong hindi nagbunga ng resulta na gusto ko, at alam ko kung gaano iyon nakakainis at nakakalungkot.

Pero umaasa akong anuman ang maging tagumpay o kabiguan ko sa hinaharap, mananatili akong handang kilalanin ang mga desisyong ako mismo ang gumawa.

Kung maganda ang naging resulta ng aking pagpapasya, maaari akong maging masaya. Kung ang parehong pagpapasya naman ay humantong sa pagkalugi, gusto kong suriin muna ang sarili kong pagpili bago magmadaling maghanap ng masisisi.

Hindi nito ibig sabihin na kailangan nating balewalain ang pananagutan ng ibang tao. Mas masalimuot ang maraming sitwasyon sa totoong buhay, at maaaring may magkakaibang responsibilidad ang mga taong sangkot.

Pero ang pagkilala sa pagkakamali ng iba ay hindi nangangahulugang kailangan nating itanggi ang sarili nating pagkakamali.

Sa pagbabalik-tanaw, hindi ko pa rin iniisip na masama ang paghahangad ng pansariling interes. Ang pagnanais na kumita, makabuo ng isang bagay na may halaga, o magkaroon ng mas magandang kinabukasan ay maaaring magbigay sa atin ng lakas upang magsikap at subukan ang mga oportunidad na dati ay hindi natin kayang harapin.

Ang mas gusto kong pag-isipan ay kung ano ang nangyayari kapag sumasalungat na ang mga interes na iyon sa mga prinsipyong minsan nating sinabing mahalaga sa atin.

Kapag may posibilidad na tayong mawalan, gaano pa karami sa ating dating katapatan ang nananatili? Paano natin tinatrato ang mga tao sa paligid natin kapag hindi na nila naibibigay ang inaasahan natin? At kapag hindi naging maganda ang resulta ng ating mga desisyon, handa ba tayong kilalanin ang naging bahagi natin sa mga pangyayari?

Hindi ko iniisip na madaling sagutin ang mga tanong na ito. Hindi rin ako sigurado kung may sinumang lubos na makakaalam kung paano siya kikilos hangga’t hindi niya mismo nararanasan ang ganoong sitwasyon.

Marahil iyon ang dahilan kung bakit kahit ang mga ordinaryong pangyayari sa buhay ay patuloy na nagbibigay sa akin ng mga bagay na pag-isipan.

Hindi tayo palaging makakagawa ng tamang desisyon. Hindi lahat ng oportunidad ay magiging matagumpay, at hindi lahat ng partnership ay hahantong sa mga resultang inasahan natin.

Pero umaasa akong matapos nating maranasan ang parehong tagumpay at pagkabigo, pakinabang at pagkawala, maaalala pa rin natin ang mga pinahalagahan natin noong simula.

Dahil sa huli, kapag sariling interes na ang nakataya, ilan kaya sa atin ang tunay na mananatiling tapat sa ating mga prinsipyo? At kapag nagkaroon ng problema, ilan kaya ang handang managot sa mga desisyong tayo mismo ang gumawa?